Wat zegt Van Dale er over?
Kerst•mis (de) 
christelijk feest om Christus’ geboorte te herdenken en de dagen waarop dit gevierd wordt.

Heel de christelijke wereld, met uitzondering van de orthodoxen, viert op 25 december de geboorte van Christus.

Over de precieze omstandigheden en de juiste plaats van Jezus’ geboorte is ons, strikt historisch gezien, weinig of niets bekend.
De evangelisten Marcus en Johannes hebben geen verhalen over Jezus’ geboorte. Matteüs en Lucas hebben kindsheidsevangeliën  (Mt1 - 2; Lc2),  maar hun verhalen zijn inderdaad ‘evangelie’, belijdenis en verkondiging, geen feiten-reportage.

De naam ‘Jezus’, die de zoon van Maria en Jozef bij zijn geboorte krijgt, is een veel voorkomende joodse roepnaam in die tijd. Tot op de dag van vandaag wordt zijn naam beleden, aangeroepen en aanbeden. Dat kan niet toevallig zijn.

Waarom  25 december?

Maar waarom precies op die winterdag in de buurt van nieuwjaar?
In de evangeliën staat 25 december niet vermeld. Hoe is men dan aan die geboortedatum gekomen?

Niet altijd werd de geboorte van Christus gevierd op 25 december. Meer zelfs, niet altijd werd Kerstmis gevierd.
De eerste christenen deden het alleszins niet. Ze richtten al hun aandacht op Pasen. De verrijzenis van de gekruisigde, daar ging het hen om. Als Matteüs en Lucas over de geboorte van Jezus schrijven, doen ze dat met het oog op Pasen. Een exacte geboortedatum was dan ook niet van belang.

Een klein geschiedkundig overzicht:

De eerste echte melding van een soort kerstfeest is gesitueerd in het jaar 137, maar erg populair was het niet.

Uit de evangelieverhalen een geboortedatum afleiden is haast niet te doen. Wie het toch wil proberen opteert best voor een dag in de lente, er is immers sprake van herders die met hun kudde op stap zijn, en dat is geen winteraangelegenheid. Wanneer her en der in de late tweede eeuw sprake is van Kerstmis wordt het geboortefeest dan ook meestal geplaatst op 28 maart of 20 april.

De bekeerling Julius Africanus, een Romeinse officier is de eerste die opteert om Jezus’ geboorte op 25 december te herdenken, omdat op die dag de Romeinen de geboorte vierden van de Perzische god Mithras. Hij wou een heidens gebruik kerstenen. Dit voorstel botste op heel wat tegenstand bij de bisschoppen. Toch ontstond de kerstdatum van 25 december in diezelfde derde eeuw.
Een andere verklaring brengt ons terug naar kerkvader Tertullianus. Deze zou omstreeks 200 uitgerekend hebben dat de veertiende van de maand nissan (joodse kalender) waarop volgens het evangelie van Johannes Christus werd gekruisigd, overeenkwam met 25 maart van de Romeinse kalender. Nam de Vader de Zoon op 25 maart terug tot zich, dan zou het mooi zijn dat Hij Hem op diezelfde datum zoveel jaar eerder aan de mensheid had geschonken. 25 maart werd door Tertullianus gekozen als symbolische dag van de conceptie van Jezus. De geboorte negen maand later valt dan op 25 december. De cirkel van het heil is rond.

Een laatste verklaring die we vonden is die van de winterzonnewende: 25 december ligt heel dicht bij de winterzonnewende. Dat is de langste nacht van het jaar, van dan af gaan de dagen weer lengen. Aangezien voor christenen Jezus het ware Licht is, hebben zij gekozen voor deze datum. Jezus verdrijft immers de duisternis van de nacht. Om dezelfde reden gaat de kerstviering ’s nachts door, als getuigenis dat Jezus Christus licht komt brengen voor de mensen.